ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΕΤΟΥΣ 2008 ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΤΗΣ ΑΡΓΕΝ

Συντάκτης: Μαρία Κωστοπούλου
����������������������� Γραμματέας ΟΕΥ Γ΄

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

�ΓΕΝΙΚΑ

����������� Η οικονομία της Αργεντινής, μετά από μια εξαετία υψηλών ρυθμών ανάπτυξης κατά μέσο όρο 8,3%, δεύτερη μεγαλύτερη επίδοση παγκοσμίως μετά την Κίνα, οι οποίοι συνεχίστηκαν μέχρι και το τρίτο τρίμηνο του 2008, αποδείχθηκε από τις πλέον ευάλωτες οικονομίες της περιοχής στην διεθνή οικονομική κρίση που ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2008. Καθώς η πρότερη οικονομική ανάπτυξη είχε στηριχθεί αποκλειστικά στην αυξημένη διεθνή ζήτηση αγροκτηνοτροφικών προϊόντων και τις υψηλές τιμές των τελευταίων, γεγονός που είχε εκτοξεύσει τις αργεντινές εξαγωγές, η διεθνής οικονομική κρίση, η μείωση της διεθνούς ζήτησης σιτηρών και των τιμών τους αντίστοιχα, αλλά και η ξηρασία που έχει πλήξει τον αγροτοκτηνοτροφικό τομέα, έφεραν στο τέλος του 2008 την Αργεντινή αντιμέτωπη με μείωση συναλλαγματικών αποθεμάτων, οικονομική επιβράδυνση και δυσκολία στην εξυπηρέτηση του εξωτερικού χρέους, χωρίς επιπλέον την δυνατότητα πρόσβασης σε διεθνή χρηματοδότηση.
����������� Το 2008 σημαδεύθηκε από την διαμάχη της κυβέρνησης με τον αγροτικό κόσμο, η οποία ξεκίνησε τον Μάρτιο του 2008, όταν η αργεντινή Πρόεδρος επιχείρησε να επιβάλει εξοντωτικούς κυμαινόμενους, ανάλογα με την διεθνή τιμή,� εξαγωγικούς δασμούς στα γεωργικά προϊόντα (έως και 95%), σε εποχή που η τελευταία ήταν ιδιαίτερα υψηλή. Ο αγροτικός κόσμος απάντησε με οργανωμένες κινητοποιήσεις, διαμαρτυρίες και αποκοπή οδικών αρτηριών, ενώ παράλληλα διέκοψε την τροφοδότηση των αγορών. Η κατάσταση εξομαλύνθηκε μετά από υποχώρηση της κυβέρνησης, η οποία εκλήφθη ως προσωπική ήττα της αργεντινής προέδρου.���
Στα τέλη του 2008, η αργεντινή κυβέρνηση προέβη σε εθνικοποιήσεις εταιρειών, μεταξύ των οποίων των δυο αερομεταφορέων Aerolineas Argentinas και Austral, της μεγαλύτερης εταιρείας παραγωγής και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας (ΕNDELNOR, για διάστημα τεσσάρων μηνών), και των ιδιωτικών συνταξιοδοτικών ταμείων, με σκοπό την αύξηση της ταμειακής ρευστότητας της αργεντινής οικονομίας. Η πολιτική αυτή ωστόσο είχε ως αποτέλεσμα την επιδείνωση του επενδυτικού κλίματος και της επιχειρηματικής εμπιστοσύνης και την περαιτέρω διάβρωση της αξιοπιστίας της αργεντινής κυβέρνησης, η οποία δεν προέβη καν σε αποζημιώσεις.
����������� Προς αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης η κυβέρνηση εξήγγειλε σχέδιο ενίσχυσης της κατανάλωσης, της παραγωγής και των εξαγωγών, ύψους 5,6δις δολ. ΗΠΑ και πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων ύψους 21δις δολ. ΗΠΑ. Το πρώτο σχέδιο αφορά χρηματοδότηση χαμηλότοκων καταναλωτικών και επιχειρηματικών δανείων, μείωση των εξαγωγικών δασμών στα σιτηρά και το καλαμπόκι (όχι όμως στη σόγια), χρηματοδότηση δανείων για την αγορά διαρκών καταναλωτικών αγαθών (πλυντηρίων, ψυγείων, αυτοκινήτων), φορολογικές απαλλαγές για νομιμοποίηση υπαλλήλων, καθώς και κίνητρα για επαναπατρισμό κεφαλαίων. Το δεύτερο σχέδιο προσανατολίζεται κυρίως στην τόνωση του κατασκευαστικού τομέα.

ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ

Σύμφωνα με την Κρατική Στατιστική Υπηρεσία, το 2008 το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 6,6% ενώ η κυβέρνηση φιλοδοξεί, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του προϋπολογισμού του 2009, να επιτύχει ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης της τάξης του 4%, εκτιμήσεις που κρίνονται υπερβολικά αισιόδοξες από τους παράγοντες της αγοράς, αφού το ΔΝΤ αναμένει συρρίκνωση του ΑΕΠ, ενώ για το 2010 η εκτίμησή του (Φεβρουάριος 2009) είναι ανάπτυξη κατά 1,5%. Στον ακόλουθο πίνακα παρουσιάζεται η εξέλιξη του ΑΕΠ κατά την τελευταία τετραετία.

ΕΞΕΛΙΞΗ ΑΕΠ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2005-2008

	2005	2006	2007	2008	Μεταβολή 2008/2007
Ονομαστικό ΑΕΠ (δις πέσος)	531,9	654,4	812,5	1.038,2	27,8%
ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΥ ΑΕΠ (%)	9,2	8,5	8,7	6,6
ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ ΑΕΠ (δολ. ΗΠΑ)	4.715	5.463	6.487	8.087	24,7%
Πηγή: Κεντρική Τράπεζα Αργεντινής

ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΑΕΠ ΚΑΤΑ ΤΡΙΜΗΝΟ 2008

2008	6,6%
Α΄τρίμηνο	8,5%
Β΄τρίμηνο	7,8%
Γ΄τρίμηνο	6,9%
Δ΄τρίμηνο	4,9%
Πηγή: Στατιστική Υπηρεσία Αργεντινής (INDEC)

Το 2008 το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 6,6%, λόγω της μόλις κατά 4,9% ανάπτυξης κατά το δ΄ τρίμηνο. Σημειώνεται ότι διεθνείς οργανισμοί περιορίζουν την ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας στο 6%. Ο περιορισμός της ανάπτυξης δεν οφείλεται μόνο στην διεθνή κρίση αλλά και σε εσωτερικούς παράγοντες. Η ιδιωτική κατανάλωση δεν διατήρησε τους αυξητικούς ρυθμούς του προηγούμενου έτους, και επιβραδύνθηκε κατά 2,3%, ανερχόμενη στο 65,3% του ΑΕΠ. Η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε μόλις κατά 4% εξαιτίας της συρρίκνωσης του προϊόντος της αργεντινής χαλυβουργίας κατά 45%, και την μόλις κατά 9,6% αύξηση της παραγωγής αυτοκινήτων, βιομηχανίες οι οποίες αποτελούσαν από το 2003 την ατμομηχανή της αργεντινής οικονομίας. Η δημόσια κατανάλωση αυξήθηκε μόλις κατά 7%, ενώ οι ακαθάριστες εγχώριες επενδύσεις σημείωσαν αύξηση κατά 9%. ����

ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ

Η μείωση της εγχώριας ζήτησης και η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας περιόρισαν σχετικά τις πληθωριστικές πιέσεις σε σχέση με το προηγούμενο έτος κατά 1,2%. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, ο πληθωρισμός το 2008 ανήλθε σε 7,2%, ωστόσο μεγάλη κριτική γίνεται στην μεθοδολογία που χρησιμοποιεί, καθώς στην αγορά ο τιμάριθμος εκτιμάται στο 24%, δεδομένου ότι μόνο τα βασικά είδη διατροφής αυξήθηκαν κατά 27,6%. Για το 2009 η Στατιστική Υπηρεσία προβλέπει πληθωρισμό της τάξης του 7,8%, πρόβλεψη μάλλον αναξιόπιστη, καθώς ο πραγματικός πληθωρισμός αναμένεται να κινηθεί στο 20%, συγκρατημένος σε σχέση με το 2008 λόγω της ύφεσης. Σημειώνεται ότι η Κρατική Στατιστική Υπηρεσία δέχεται επικρίσεις ακόμα και από κυβερνητικούς παράγοντες για την μεθοδολογία με βάση την οποία υπολογίζεται ο τιμάριθμος, με αποτέλεσμα μετρήσεις που ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα, περιορίζοντας τον πληθωρισμό σε μονοψήφια νούμερα. Για κάθε δε μη καταγραφόμενη μονάδα τιμαρίθμου η κυβέρνηση αποφεύγει την καταβολή 600εκ. πέσος σε πληρωμές κρατικών ομολόγων με τιμαριθμική προσαρμογή.

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Ο κρατικός προϋπολογισμός παρουσίασε για έκτο συνεχές έτος πρωτογενές πλεόνασμα, το οποίο το 2008 ανήλθε σε 32,5 δις πέσος, ποσοστό 3,5% επί του ΑΕΠ. Τα δημόσια έσοδα αυξήθηκαν κατά 35%, ενώ οι δημόσιες δαπάνες σημείωσαν άνοδο κατά 37%. Η αργεντινή κυβέρνηση στηρίζεται για την δημοσιονομική σταθερότητα σε έσοδα που αποκομίζει από το διεθνές εμπόριο. Ωστόσο, η μείωση των τιμών των πρώτων υλών και η δυσκολία πρόσβασης σε διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, οδήγησαν την κυβέρνηση στην ανάγκη εξεύρεσης νέων πόρων, εφαρμόζοντας τις εξής πολιτικές:

�         Σύσταση νέου συστήματος κοινωνικής ασφάλισης (SIPA). Οι ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες κρατικοποιήθηκαν και τα κεφάλαιά τους μεταβιβάσθηκαν στη Δημόσια Υπηρεσία Κοινωνικής Ασφάλισης (ANSES). Με αυτόν τον τρόπο, πέρασαν σε κρατική διαχείριση τα κεφάλαια των ιδιωτικών συνταξιοδοτικών ταμείων, περίπου 30δις δολ ΗΠΑ και περιουσιακά στοιχεία θυγατρικών τους αξίας 9,5 εκ δολ ΗΠΑ.

�         Αμνηστία για αδικήματα φοροδιαφυγής φυσικών και νομικών προσώπων που είχαν διαπραχθεί έως το τέλος του 2007, με τον όρο της καταβολής του 6% του οφειλόμενου κεφαλαίου και τη διατήρηση των θέσεων εργασίας.

�         Μείωση των εισφορών σε μικρομεσαίες εταιρείες για αύξηση των θέσεων εργασίας ή νομιμοποίηση των εργαζομένων τους.

�         Επαναπατρισμό μη δηλωθέντων κεφαλαίων του εξωτερικού, με φορολόγηση από 1-8%, έναντι 10-35% που ίσχυε πριν.

ΔΗΜΟΣΙΟ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΧΡΕΟΣ

����������� Στο τέλος του Ιουνίου του 2008, το συνολικό εξωτερικό χρέος της χώρας ανερχόταν σε 128 δις δολ ΗΠΑ, ποσοστό 41,4% του ΑΕΠ, αυξημένο κατά 8,4% σε ετήσια βάση, λόγω της αύξησης του χρέους του ιδιωτικού τομέα κατά 13%.
����������� Το δημόσιο χρέος, εξωτερικό και εσωτερικό, τον Σεπτέμβριο του 2008 ανήρχετο σε 145δις δολ ΗΠΑ, αυξημένο κατά 7δις δολ ΗΠΑ σε ετήσια βάση.

ΑΜΕΣΕΣ ΞΕΝΕΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ

Το σύνολο των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων στην Αργεντινή στο τέλος του 2008 υπολογίζεται σε 69,1δις δολ. ΗΠΑ, ενώ η καθαρή εισροή κεφαλαίων κατά το 2008 μόλις ξεπέρασε τα 3δις δολ. ΗΠΑ, μέγεθος κατά 50% μικρότερο σε σχέση με το 2007.

ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΠΛΗΡΩΜΩΝ - ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

Το 2008 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε πλεόνασμα 7,6δις δολ. ΗΠΑ, αυξημένο κατά 485 εκ δολ ΗΠΑ σε σχέση με το προηγούμενο έτος, λόγω της αύξησης του εμπορικού πλεονάσματος. Το ισοζύγιο κεφαλαίων έκλεισε με καθαρή εισροή 9,3δις δολ ΗΠΑ έναντι 5,2 δις δολ ΗΠΑ το προηγούμενο έτος. �

ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΙΣΟΖΥΓΙΟΥ ΤΡΕΧΟΥΣΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΩΝ 2007-2008

(εκ.δολ. ΗΠΑ)

	2007	2008	Μεταβολή
Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών	7103	7588	485
Εμπόριο Αγαθών	13255	16042	2787
Εξαγωγές	55780	70589	14809
Εισαγωγές	42525	54547	12016
Υπηρεσίες	-500	-926	-336
Επενδύσεις	-5854	-7428	-1358
Κέρδη και μερίσματα	-5241	-5930	-689
Τόκοι	-613	-1498	-756
Τρέχουσες μεταβιβάσεις	275	-38	-320

Πηγή: Κρατική Στατιστική Υπηρεσία Αργεντινής

Το εμπορικό πλεόνασμα αυξήθηκε κατά 19% σε 13,2 δις δολ. ΗΠΑ, με τις εισαγωγές να σημειώνουν αύξηση κατά 28,4% και τις εξαγωγές κατά 27%. Ωστόσο, οι τελευταίες ποσοτικά παρέμειναν στα επίπεδα του 2007, γεγονός που καταδεικνύει ότι η αύξηση του πλεονάσματος οφείλεται στις αυξημένες τιμές των εξαγόμενων πρώτων υλών μέχρι και τον Ιούνιο του 2008. Έκτοτε, η διεθνής κρίση και η μείωση της εξωτερικής ζήτησης ανέστρεψαν την αυξητική τάση των τιμών των σιτηρών, οι οποίες μειώθηκαν σημαντικά, του σίτου κατά 51%, της σόγιας κατά 40% και του καλαμποκιού κατά 43%. Σημειώνεται, εξάλλου, ότι το Δεκέμβριο του 2008 το εμπορικό πλεόνασμα και οι αργεντινές εξαγωγές μειώθηκαν κατά 52% και 24% αντίστοιχα σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο 2007.
Οι σημαντικότερες εξαγωγές της Αργεντινής το 2008, οι οποίες συνολικά ανήλθαν σε 70,6δις δολ. ΗΠΑ, αφορούσαν προϊόντα σόγιας, αυτοκίνητα, σιτηρά, σωλήνες, σίδηρο, χάλυβα και χημικά προϊόντα, με σημαντικότερους προορισμούς τη Βραζιλία, την Κίνα, τις ΗΠΑ, τη Χιλή και την Ισπανία.

Οι εισαγωγές της Αργεντινής, οι οποίες ανήλθαν το 2008 σε 57,4δις δολ. ΗΠΑ, αφορούσαν κυρίως μηχανές, μέρη αυτοκινήτων, πετρέλαιο, κουκιά σόγιας, κινητά τηλέφωνα, αεροσκάφη, μέταλλα, χημικά και λιπάσματα, με σημαντικότερους προμηθευτές τη Βραζιλία, τις ΗΠΑ, την Κίνα, τη Γερμανία και το Μεξικό.��

ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ-ΜΙΣΘΟΙ

����������� Η διατήρηση της απασχόλησης αποτελεί βασικό στόχο της αργεντινής κυβέρνησης, Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, η ανεργία το 2008 ανήλθε μόλις σε 7,3% και η υποαπασχόληση σε 9,1%, αν και εκτιμάται ότι είναι αρκετά μεγαλύτερη. Ο ελάχιστος μισθός το 2008 ανήλθε σε 1290 πέσος, περίπου 370 δολ. ΗΠΑ. Σύμφωνα δε με στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας του α΄ 6μήνου 2008, το 17,8% του πληθυσμού διαβιεί κάτω από το όριο της φτώχειας, ποσοστό μειωμένο κατά 2,8% σε σχέση με τον Δεκέμβριο 2007.

ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΗ ΙΣΟΤΙΜΙΑ � ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ

Το 2008 η συναλλαγματική ισοτιμία του πέσο έναντι του δολαρίου ΗΠΑ κινήθηκε κατά μέσο όρο σε 3,16$/US$. Η αργεντινή κυβέρνηση εξαρχής δήλωσε ότι δεν θα προχωρήσει σε υποτίμηση του πέσο και ακολουθεί πολιτική στήριξης του εγχώριου νομίσματος, για την οποία διοχέτευσε στην αγορά, σύμφωνα με εκτιμήσεις, 5,5-6δις δολ. ΗΠΑ. Στο τέλος του έτους η ισοτιμία ανήλθε σε 3,45$/US$. Παρόλαυτα το πέσο αργεντινής ανατιμήθηκε σε σχέση με τα νομίσματα των σημαντικότερων εμπορικών εταίρων και γειτόνων της, δεδομένου ότι ενώ το χιλιανό πέσο και το βραζιλιανό ρεάλ υποτιμήθηκαν κατά 28,1% και 31,4% αντίστοιχα έναντι του δολαρίου ΗΠΑ, το αργεντινό πέσο διολίσθησε μόλις κατά 9,8% σε ετήσια βάση. Η κυβέρνηση επιτρέπει μόνο την σταδιακή διολίσθηση του πέσο, η ισοτιμία του οποίου αναμένεται στο τέλος του 2009 σε 4$/US$.

Τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας αυξήθηκαν μόλις κατά 0,45%, και ανήλθαν στο τέλος του έτους σε 46,4δις δολ ΗΠΑ, δηλαδή στο 1/3 του εξωτερικού χρέους της χώρας. Η οριακή τους αύξηση οφείλεται στην σημαντική αύξηση ζήτησης δολαρίων από τον ιδιωτικό τομέα, αλλά και την φυγή κεφαλαίων ύψους 20δις δολ ΗΠΑ. Επισημαίνεται ότι η φυγή κεφαλαίων είναι τριπλάσια σε σχέση με το προηγούμενο έτος, και κατά 23% υψηλότερη σε σχέση με την περίοδο 06/2001-06/2002, οπότε και προκάλεσε την κατάρρευση του τραπεζικού συστήματος της χώρας. ΔΙΜΕΡΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

ΔΙΜΕΡΕΣ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ � ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ

Οι οικονομικές σχέσεις των δυο χωρών διέπονται από τα εξής συμβατικά κείμενα:

�         Συμφωνία περί αμοιβαίας απαλλαγής εκ της φορολογίας των εκ των πλοίων κερδών. (Μπουένος Άιρες, 21.03.1950, ΦΕΚ283/14.12.1950).

�         Συμφωνία Συνεργασίας στον τομέα του τουρισμού (Αθήνα, 02.09.1993, ΦΕΚ73/11.05.1994).

�         Συμφωνία Οικονομικής Συνεργασίας (Μπουένος Άιρες, 13.05.2008) δεν έχει τεθεί σε ισχύ.

�         Συμφωνία Επιστημονικής και Τεχνολογικής Συνεργασίας (Μπουένος Άιρες, 10.11.2008) δεν έχει τεθεί σε ισχύ.

Σε εκκρεμότητα βρίσκονται:

�                     Η Συμφωνία Αεροπορικ

[ < ] Πίσω